ACANTHURIFORMES - Butterflyfishes, Angelfishes & Allies

Order:     Acanthuriformes

Etymology     

  • Greek, akantha = thorn + oura = tail

General           

  • Members of the family Acanthuridae include surgeonfishes, tangs, and unicornfishes.
  • These fishes are popular in home aquariums.
  • 6 Genera, 84 species

Characteristics         

  • Many species have bright colours and are popular aquarium fishes.
  • All have a laterally deep compressed body with the eye high on the head and a long preorbital bone.
  • A small terminal mouth with a single row of specialized close-set teeth usually used for grazing on benthic algae.
  • Single continuous unnotched dorsal fin with 4-9 spines and 19-31 rays; anal fin with 2 (only Naso) or 3 spines and 19-36 rays; pelvic fins with 1 spine and 3 (Naso and Paracanthurus) or 5 rays.
  • Strong pectoral fins for maneuverability
  • Very small ctenoid scales.
  • Surgeon fishes have a distinctive sharp, scalpel-like caudal spine on each side of the caudal peduncle used for defense to slash other fishes by a rapid side sweep of the tail.

 

Divided into 13 Families (Froese, R. and D. Pauly. Editors. (2026))

 

Family:     Acanthuridae          Surgeonfishes, Tangs, Unicornfishes                                                                                                                                                          

Genus:     Acanthurus          Surgeonfishes


Acanthurus bariene _ Eyespot Surgeonfish                       Acanthurus dussumieri _ Eyestrips Surgeonfish             Acanthurus mata _ Yellowmask Surgeonfish

Acanthurus_bariene___Eyespot_Surgeonfish___Tulamben_Indonesia_16102011          Acanthurus_bdussumieri___Eyestrips_Surgeonfish___Kubu_Indonesia___17092015      Acanthurus_mata___Yellowmask_Surgeonfish__Nusa_Penida_Indonesia___23102023

Photo taken Tulamben Indonesia on 16102011                            Photo taken Kubu Indonesia on 17092015                                   Photo taken Nusa Penida_Indonesia on 23102023


Acanthurus nigricauda _ Eyeline Surgeonfish                   Acanthurus nigrofuscus _ Dusky Surgeonfish                Acanthurus nirgircans _ Whitecheek Surgeonfish

Acanthurus_nigricauda___Eyeline_Surgeonfish___Nusa_Penida___22102023                    Acanthurus_nigrofuscus___Dusky_Surgeonfish___Nth_Strdbroke_Island_QLD___23102023          Acanthurus_nirgircans___Whitecheek_Surgeonfish___Palsu_Micronesia___08122023

Photo taken Nusa Penida Indonesia on 22102023                      Photo taken Nth Stradbroke Island QLD on 23102023               Photo taken Palau Micronesia on 08122023

 

Genus:     Ctenochaetus          Bristletooth Tangs

 

Ctenochaetus binotatus _ Twospot Bristletooth              Ctenochaetus striatus _ Lined Bristletooth       

Ctenochaetus_binotatus___Twospot_Bristletooth___Nusa_Penida_Indonesia___23102023                  Ctenochaetus_striatus___Lined_Bristletooth___Tulamben_Indonesia___16102011

Photo taken Nusa Penida Indonesia on 23102023                      Photo taken Tulamben Indonesia on 16102011

 

Genus:        Naso                Unicornfishes 

 

Naso annulatus _ Whitemargin Unicornfish                              Naso brevirostris _ Paletail Unicornfish                             Naso lituratus _ Pacific Orange-spine Unicornfish 

Naso_annulatus___Whitemargin_Unicornfish___Yongala_Wreck_QLD___27122005           Naso_brevirostris___Paletail_Unicornfish___Palau_Micronesia___08122023         Naso_lituratus___Pacific_Orange-spine_Unicornfish___Nusa_Penida_Indonesia___22102023

Photo taken Yongala Wreck QLD on 27122005                                      Photo taken Palau Micronesia on 08122023                                 Photo taken Nusa Penida Indonesia on 22102023

 

 

Family:        Antigoniidae                               Deep Sea Boarfishes

 

 

Family:        Caproidae                                  Boarfishes

 

 

Family:        Chaetodontidae                         Butterflyfishes

 

 

Family:        Drepaneidae                              Sicklefishes

 

          

Family:        Ephippidae                                 Spadefishes

 

 

Family:        Leiognathidae                            Ponyfishes    

 

                                                                                

Family:        Lobotidae                                   Tripletails  

 

                           

Family:        Luvaridae                                   Louvars

 

 

Family:     Pomacanthidae          Angelfishes                                                                                                                                                                                                 

Genus:     Apolemichthys     

Apolemichthys trimaculatus _ Threespot Angelfish                      

Apolemichthys_trimaculatus___Threespot_Angelfish___Puerto_Galera_Philippines___26092019       

Photo taken Puerto Galera Philippines on 26092019

 

Genus:     Centropyge     

Centropyge bicolor _ Bicolor Angelfish                                     

Centropyge_bicolor___Bicolor_Angelfish___North_Stradbroke_Island_QLD___17022024

Photo taken North Stradbroke Island QLD on 17022024

 

Genus:     Genicanthus

Genicanthus lamarck _ Lamarcks Angelfish

Genicanthus_lamarck___Lamarcks_Angelfish___Puerto_Galera_Philippines___10102022

Photo taken Puerto Galera Philippines on 10102022

 

Genus:     Holacanthus

Holacanthus passer _  King Angelfish 

Holacanthus_passer___King_Angelfish___Isla_de_Plata_Ecuador___06072023

Photo taken Isla de Plata Ecuador on 06072023

 

Genus:     Pomacanthus

Pomacanthus semicirculatus _ Semicircle Angelfish          Pomacanthus semicirculatus juvenile_ Semicircle Angelfish

Pomacanthus_semicirculatus___Semicircle_Angelfish___Bundaberg_QLD___13102007          Pomacanthus_semicirculatus___Semicircle_Angelfish___Bundaberg_QLD___13102007                             

Photo taken Bundaberg QLD on 13102007                                    Photo taken Bundaberg QLD on 13102007

 

Pomacanthus sexstriatus _ Sixband Angelfish               Pomacanthus zonipectus _ Cortez Angelfish

Pomacanthus_sexstriatus___Sixband_Angelfish___Lynx_Reef_QLD___24102013          Pomacanthus_zonipectus___Cortez_Angelfish___Isla_de_Plata_Ecuador___06072023

Photo taken Lynx Reef QLD on 24102013                                  Photo taken Isla de Plata Ecuador on 06072023

 

Genus:     Pygoplites

Pygoplites diacanthus _ Regal Angelfish 

Pygoplites_diacanthus___Regal_Angelfish___Kubu_Indonesia___16102011

Photo taken Kubu Indonesia on 16102011

 

Family:     Scatophagidae          Scats                                                                                                                                                                                                             

 

 

   

Family:     Siganidae          Rabbitfishes                                                                                                                                                                                                         

Genus:     Siganus     

 

Siganus fuscescens _ Black Rabbitfish                            Siganus guttatus _ Golden Rabbitfish                                 Siganus puellus _ Masked Rabbitfish

Siganus_fuscescens___Black_Rabbitfish___Chiba_Japan___28102025     Siganus_guttatus___Golden_Rabbitfish___Amed_Indonesia___16102011         Siganus_puellus___Masked_Rabbitfish___Palau_Micronesia___08122023

Photo taken Chiba Japan on 28102025                                        Photo taken Amed Indonesia on 16102011                                      Photo taken Palau Micronesia on 08122023

 

Family:     Zanclidae          Moorish Idols                                                                                                                                                                                                        

Genus:     Zanclus  

 

Zanclus cornutus_ Moorish Idol

Zanclus_cornutus___Moorish_Idol___Kubu_Tulamben___17092015

Photo taken Kubu Tulamben on 17092015

 

 

 

References                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     

  • Froese, R. and D. Pauly. Editors. (2026). FishBase. Acanthuriformes. Accessed through: World Register of Marine Species at: https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=1517548 on 2026-02-18
Top